14.09.2026 tarihi itibariyle, okul bahçeleri yeniden çocuk sesleriyle dolacak, sınıflar öğrencilerle, öğretmenler ise yeniden öğrencileri ile buluşacak. Kimi çocuk ilk kez okul sırasına oturacak, kimileri yıllardır taşıdığı çantasını yeniden omzuna alacak.
Anne ve babalarda çocuklarını okula uğurlarken hep aynı dileği taşıyacak: “Çocuğum güven ve sağlık içinde eğitimini alarak, evine dönsün.” Aslında bu cümle, eğitimin en temel sorumluluklarından birini de anlatıyor. Çocuklarımızdan başarı beklerken onların önce sağlıklı, huzurlu ve güvenli bir ortamda bulunmasını sağlamak zorundayız.
Bu nedenle yeni dönemi yalnızca ders programları, sınavlar ve başarı üzerinden değerlendirmemeliyiz. Okullarımızın fiziki şartlarından afet hazırlığına, servislerden şiddete kadar uzanan geniş bir çerçevede şu soruyu sormalıyız: Çocuklarımız ve öğretmenlerimiz okula geldiklerinde kendilerini gerçekten güvende hissediyor mu?
Kaza Olmadan Önce Tedbir Alınmalı
Bir okulun başarısı sadece karnelerle ölçülmez. Yangın merdivenleri kullanılabilir mi? Acil çıkışlar açık mı? Elektrik tesisatı güvenli mi? Merdivenler, korkuluklar, oyun alanları, spor salonları ve laboratuvarlarda gerekli kontroller yapılıyor mu? Bunlar bir kaza yaşandığında değil, eğitim yılı başlamadan önce sorulması gereken sorulardır. İş sağlığı ve güvenliğinin temel yaklaşımı da budur: Tehlikeyi ortaya çıktıktan sonra değil, ortaya çıkmadan önce fark etmek.
Bir öğrencinin düşmesini beklemeden riskli alanı düzenlemek, yangını beklemeden tahliye planını uygulamak, depremi beklemeden hazırlık yapmak… Asıl güvenlik anlayışı budur. Çünkü tedbirin değeri, kazadan sonra değil; kazayı önlediğinde ortaya çıkar.
Güvenlik Okul Kapısında Başlamıyor
Öğrencinin güvenliği okul kapısından içeri girdiğinde başlamaz. Evden çıktığı anda başlar. Servis araçları, sürücülerin sorumluluğu, emniyet kemeri, okul çevresindeki trafik ve yaya güvenliği bu zincirin ilk halkalarıdır. Çocuğun evinden çıkıp yeniden ailesine ulaşmasına kadar geçen süre bir bütün olarak ele alınmalıdır.
Aynı anlayış okulun içinde de sürdürülmelidir. Fiziki ortam kadar öğrencinin psikolojik güvenliği de önemlidir. Akran zorbalığı, tehdit, dışlama, hakaret ve fiziksel şiddet eğitim ortamını doğrudan etkiler. Üstelik mesele yalnızca öğrencilerle sınırlı değildir.
Öğretmene yönelik şiddet de eğitim sisteminin ciddi bir güvenlik sorunudur.
Sınıfa korkuyla giren bir öğretmenden sağlıklı bir eğitim ortamı oluşturmasını bekleyemeyiz. Aynı şekilde kendisini tehdit altında hisseden bir öğrencinin de öğrenmeye odaklanması kolay değildir. Şiddeti yalnızca olay meydana geldikten sonra cezalandırılacak bir davranış olarak görmemeli; önleyici eğitim, rehberlik, erken müdahale ve etkili iletişim mekanizmalarıyla daha ortaya çıkmadan engellemeye çalışmalıyız.
Terör ve Olağanüstü Durumlara Hazırlık Yapılmalı
Okulların güvenliği, günlük risklerin ötesinde olağanüstü durumlara karşı hazırlığı da kapsar. Terör tehdidi, deprem, yangın ve benzeri acil durumlarda ne yapılacağını bilmek hem öğrenciler hem de öğretmenler açısından hayati önem taşır. Burada amaç çocukları korkutmak değil, panik yerine bilinçli davranışı öğretmektir.
Acil durum planlarının hazırlanması kadar uygulanabilir olması, tatbikatların göstermelik olmaktan çıkarılması ve okul yönetimiyle ilgili kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlü tutulması gerekir. “Böyle bir şey olmaz.” düşüncesi güvenlik planı değildir. Doğru yaklaşım, “Umarız hiç yaşanmaz; ama yaşanırsa ne yapacağımızı biliyoruz.” diyebilmektir.
Dijital Dünya da Eğitim Alanıdır,
Çocuklarımızın hayatı artık okul duvarlarıyla sınırlı değil. Telefonlar, sosyal medya ve çevrim içi oyunlar yeni risk alanları oluşturuyor. Siber zorbalık, kişisel bilgilerin paylaşılması, zararlı içerikler ve yabancılarla kontrolsüz iletişim, çocukların karşılaşabileceği tehditler arasında. Bu nedenle güvenli okul anlayışı, dijital dünyayı da içine almak zorunda. Çocuğa yalnızca trafikte veya okulda nasıl davranacağını değil, ekranın karşısında kendisini nasıl koruyacağını da öğretmeliyiz.
Güvenlik Bir Görev Değil, Kültürdür
Peki bütün bunları kim yapacak?
Okul yönetimi, öğretmen, veli, öğrenci, STK, kamu kurumları ve toplum…
Her birinin sorumluluğu farklı olsa da hedef aynıdır.
Bir öğretmenin fark ettiği riski bildirmesi, bir velinin servis güvenliğine dikkat etmesi, bir öğrencinin arkadaşının zorbalığa uğradığını gördüğünde sessiz kalmaması bile bu kültürün parçasıdır. Çünkü bazen büyük bir kazayı önleyen şey, zamanında fark edilen küçük bir ayrıntıdır. Yeni eğitim öğretim yılına girerken başarı kadar bunu da konuşmalıyız.
Çocuklarımızın iyi notlar almasını, sınavlarda başarılı olmasını elbette istiyoruz. Fakat bütün bunlardan önce onların sağlıklı, huzurlu ve güvenli bir ortamda eğitim görmesini sağlamak zorundayız.
Öğretmenlerimizin de sınıflarına endişeyle değil, güvenle girmesi gerekiyor. Çünkü eğitim yalnızca bilgi aktarmak değildir. Çocuğun kendisini değerli, öğretmenin kendisini saygın, okulun ise herkes için güvenli hissettiği bir ortam oluşturmaktır.
Bir kaza olduktan sonra nedenlerini konuşmak kolaydır. Asıl sorumluluk, henüz hiçbir şey olmamışken tehlikeyi görebilmektir. Yeni dönemin en büyük temennilerinden biri de bu olsun: Eğitimin güvenliği, hepimizin sorumluluğudur.
Şerafettin YILDIZ / Yazar, SGK Denetmeni, / Instagram: @serafettinyildiz
